\n
Gellir cymhwyso model COM B i ddylanwadu ar ymddygiadau mewn sawl ffordd gan gynnwys dechrau ymddygiad newydd, atal ymddygiad, a chynyddu neu leihau ymddygiad. <\/em><\/p>\n<\/div><\/details><\/div>\n\n\n\nSut mae rhoi COM-B i staff iechyd y cyhoedd er mwyn defnyddio COM-B yn y gwaith? (Cael arweinwyr gwasanaeth\/timau i fuddsoddi yn BeSci pan maen nhw mor brysur yn ymdrin \u00e2 phroblemau)<\/strong><\/summary>\n
Gall model COM B helpu i ystyried yr hyn y gallai fod ei angen ar staff i gymhwyso gwyddor ymddygiad yn ymarferol: <\/em><\/p>\n\n\n\nMae’r Uned Gwyddor Ymddygiad, mewn cydweithrediad ag arbenigwyr ym Mhrifysgol Bangor, wedi gwneud rhywfaint o waith yn ddiweddar i archwilio’r ffactorau sy’n dylanwadu ar gymhwyso gwyddor ymddygiad ledled Cymru gan ddefnyddio model COM B fel fframwaith. Cyhoeddir adroddiad yn crynhoi\u2019r dulliau, y canfyddiadau allweddol a\u2019r argymhellion ym mis Mehefin 2023.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/details><\/div>\n\n\n\nAr ba gam ydych chi\u2019n cynnal adolygiad systematig o ymyriadau effeithiol i arwain datblygiad yr ymyriad?<\/strong><\/summary>\n
Gellir cwblhau adolygiadau systematig o’r llenyddiaeth unrhyw bryd drwy gydol y broses. Er enghraifft, efallai y byddwch am gynnal adolygiad i nodi ffactorau penodol a allai ddylanwadu ar yr ymddygiad(au) o ddiddordeb pan fyddwch yn cwblhau eich diagnosis ymddygiad. Os ydych chi’n edrych yn benodol ar ymyriadau effeithiol yn ystod eich adolygiad, mae’n syniad da diffinio’ch ymddygiad, a chwblhau’ch diagnosis ymddygiad yn gyntaf er mwyn i chi allu chwilio am y math cywir o ymyriadau. Mae\u2019n bosibl y bydd eich diagnosis ymddygiad yn datgelu bod rhwystrau\u2019n ymwneud \u00e2 gallu seicolegol, a gallai hynny eich arwain i adolygu ymyriadau sy\u2019n canolbwyntio ar addysg, hyfforddiant a galluogi yn unig. <\/em><\/p>\n<\/div><\/details><\/div>\n\n\n\nPa mor bwysig yw tystiolaeth wrth ddatblygu ymyriadau mewnwelediad ymddygiad a sut bydd hyn yn cael ei ymgorffori yng ngwaith eich t\u00eem?<\/strong><\/summary>\n
Rydym yn annog eraill i adolygu\u2019r dystiolaeth wrth ddatblygu eu hymyriadau newid ymddygiad, ac felly rydym yn ceisio cadw tystiolaeth yn ganolog i bopeth a wnawn hefyd. Mae gwyddoniaeth ymddygiad yn ddisgyblaeth sy’n tyfu’n gyflym ac mae’r llenyddiaeth wyddonol i gefnogi ein gwaith yn tyfu hefyd. Fel t\u00eem, rydym yn adolygu\u2019r dystiolaeth yn rheolaidd i helpu i lywio gwaith. Gallai hyn fod pan fyddwn yn cwblhau diagnosis ymddygiad, neu pan fyddwn yn chwilio am ymyriadau sydd wedi targedu technegau newid ymddygiad tebyg i’r rhai yr hoffem eu defnyddio. Rydym hefyd yn defnyddio’r llenyddiaeth pan fyddwn yn chwilio am fframweithiau a modelau, megis y model COM-B a’r Behaviour Change Wheel. <\/em><\/p>\n<\/div><\/details><\/div>\n\n\n\nSyniadau da ar gyfer gwreiddio gwyddor ymddygiad yn ymarferol<\/strong><\/summary>\n
Dechreuwch yn fach! Gwnewch ychydig o’r hyn rydych chi’n ei wybod gyntaf. Gallai hynny olygu diffinio ymddygiad neu adolygu’r llenyddiaeth i weld a oes unrhyw fewnwelediad i ymddygiad yr ydych eisoes yn gweithio arno. Po fwyaf y byddwch chi’n ymarfer, y mwyaf medrus y byddwch chi wrth gymhwyso gwyddor ymddygiad yn rheolaidd … a pheidiwch \u00e2’i wneud ar eich pen eich hun! Rhannwch eich gwaith gyda chydweithwyr, neu gyda ni os hoffech chi. Gall rhannu eich syniadau ag eraill neu drafod y camau nesaf fel t\u00eem helpu i gael eglurder o ran eich meddwl. Estynnwch allan i bobl eraill rydych chi’n eu hadnabod a allai fod yn gwneud rhywbeth tebyg, efallai rhywun y gwnaethoch chi gysylltu \u00e2 nhw yn y rhwydwaith – Os nad ydych chi’n gwybod pwy allai hynny fod, rydyn ni’n fwy na pharod i geisio eich rhoi mewn cysylltiad os gallwn ni!<\/em><\/p>\n<\/div><\/details><\/div>\n\n\n\nA ellir defnyddio’r dull hwn ar lefel sefydliadol?<\/strong><\/summary>\n
Gellir. Mewn brawddeg – byddai angen i strwythurau, strategaeth, systemau, sgiliau, arddulliau, staff (cymelledig) a gwerthoedd a rennir (wedi’u haddasu o 7S Mckinsey) fod yn eu lle i danategu’r dull. Yn y pen draw, byddai\u2019n wych cael sefydliadau sydd wedi’u galluogi\/eu llywio o ran ymddygiad lle mae gwybodaeth a sgiliau ynghylch gwyddor ymddygiad yn wasgaredig, lle mae prosesau\u2019n adlewyrchu\u2019r wybodaeth\/sgiliau hyn ac yn cefnogi\u2019r defnydd ohonynt, a lle mae\u2019r gweithlu\u2019n credu bod gwyddor ymddygiad yn ychwanegu at eu hymdrechion.<\/em><\/p>\n<\/div><\/details><\/div>\n\n\n\nMae’r canllaw yn ardderchog. Unrhyw awgrymiadau ar sut i wreiddio o fewn sefydliad?<\/strong><\/summary>\n
Mae cymhwyso gwyddor ymddygiad yn rheolaidd yn dibynnu ar lefelau digonol o allu (pobl \u00e2 gwybodaeth a sgiliau); cyfle (systemau, prosesau a normau); a chymhelliant (cred bod hyn yn ychwanegu at ein hymdrechion) \u2013 mae’r rhain yn ‘sylfeini’ hynod o fach i adeiladu arnynt. <\/em><\/em><\/p>\n\n\n\nMae cymesuredd (y gallu i wneud) yn bwysig \u2013 mae\u2019r canllaw yn disgrifio (ar dudalen 11) graddfa symudol o ddefnydd \u2013 o ddefnyddio dealltwriaeth bersonol o wyddor ymddygiad \u2013 a allai ddigwydd (ac mae\u2019n debyg ei fod eisoes yn digwydd mewn rhai mannau) yn ddyddiol; i gomisiynu cyngor, adroddiadau neu ymchwil gwyddor ymddygiad annibynnol \u2013 a allai fod angen cyllideb (a manyleb dda!) ar eu cyfer. Mae datblygu gallu, cyfle a chymhelliant i ddefnyddio gwyddor ymddygiad i’r eithaf ar hyd y raddfa symudol honno yn allweddol.<\/em><\/em><\/p>\n<\/div><\/details><\/div>\n\n\n\nA ddylai fod: cysylltiadau \u00e2 fframweithiau iechyd y cyhoedd, fframwaith taclusach, fframweithiau MRC wedi’u diweddaru wrth\u00a0 werthuso. Ee, ar Werthuso ymyriadau cymhleth, arbrofion naturiol, gweld Peter Craig ac ati yn dileu ffocws ar RCTs?<\/strong><\/summary>\n
Diolch am atgyfnerthu\u2019r cysylltiadau, ac yn wir, dylai fod amrywiaeth o ffyrdd o fesur effaith ymyriadau wedi’u llywio gan ymddygiad \u2013 mae\u2019r canllaw yn eiriol dros \u201cddefnyddio\u2019r dulliau gorau sy\u2019n ymarferol ac yn fforddiadwy, gyda ffocws clir ar fesur yr ymddygiad targed yn y boblogaeth darged\u201d \u2013 nid RCT yw hynny bob amser, mae gan dudalen 35 restr gychwynnol o opsiynau. <\/em><\/p>\n<\/div><\/details><\/div>\n\n\n\nSut bydd t\u00eem BeSci yn datblygu eu ffordd o feddwl ac yn gweithio wrth werthuso ymyriadau a ddatblygir o ran gwyddor ymddygiad?<\/strong><\/summary>\n
Mewn cydweithrediad ag unedau tebyg, academyddion, llunwyr polisi ac ymarferwyr; gyda chydnabyddiaeth glir o foeseg; ac mewn ffordd agored a thryloyw. <\/em><\/p>\n<\/div><\/details><\/div>\n\n\n\nSut y gellir cynyddu ymyriadau ar gyfer newid system gyfan?<\/strong><\/summary>\n
Mae BCW yn dangos bod ‘ymyriadau’ yn cynnwys polis\u00efau y gellir eu gweithredu gan lywodraethau cenedlaethol, rhanbarthol neu leol, yn ogystal \u00e2 chan sefydliadau fel y GIG. Mae rhai opsiynau polisi BCW yn naturiol yn gweithredu ar lefel system gyfan, megis polis\u00efau cyllidol, ymgyrchoedd cyfathrebu ac ymgyrchoedd marchnata, rheoleiddio, ac ati. O ran eraill megis darparu gwasanaethau neu gynhyrchion, mae’n fater o sicrhau bod yr adnoddau a’r seilwaith yn bresennol neu y gellir eu datblygu. Enghraifft lwyddiannus iawn o hyn yw\u2019r gwasanaethau rhoi\u2019r gorau i smygu, ond mae digon o enghreifftiau eraill ac mae\u2019n bwysig cofio bod darpariaeth addysgiadol<\/em> a\u2019r system cyfiawnder troseddol yn y b\u00f4n yn ymyriadau newid ymddygiad.<\/em><\/p>\n<\/div><\/details><\/div>\n\n\n\nSut allwn ni ddangos gwerth BS i gyllidwyr? A oes gwerthusiadau safonol y gallwn eu cynnwys pan fyddwn yn cychwyn?<\/strong><\/summary>\n
Y ffordd brofedig o wneud hyn yw trwy gyfrifo’r Elw ar Fuddsoddiad (ROI). Mae hwn yn ddull datblygedig o lunio polis\u00efau a gofal iechyd. Gall fod yn eithaf technegol pan fydd rhywun yn amcangyfrif buddion sy’n cronni sawl blwyddyn yn ddiweddarach ac yn dibynnu ar ba baramedrau y mae rhywun am eu defnyddio i ddiystyru buddion nad ydynt yn digwydd ar unwaith, ond mae’r egwyddorion yn eithaf syml, ac mae’n ffordd dda o ganolbwyntio sylw ar yr opsiynau gwerth gorau.<\/em><\/p>\n<\/div><\/details><\/div>\n\n\n\nRydym yn clywed llawer am ysgogiadau ymddygiad llwyddiannus, ond a oes gennych unrhyw enghreifftiau lle mae ymyriadau wedi cael canlyniadau negyddol, a chyngor ar gyfer symud ymlaen pan fydd hynny\u2019n digwydd?<\/strong><\/summary>\n
Un enghraifft oedd ymgyrchoedd addysg cyffuriau mewn ysgolion a oedd i’w gweld yn cynyddu’r defnydd o gyffuriau. Mae ymddygiad dynol yn debycach i’r tywydd na chylched drydanol – nid yw bob amser yn rhagweladwy hyd yn oed gyda’r wyddoniaeth orau oherwydd bod cymaint o rannau symudol. Dyna pam ei bod mor bwysig bob amser i fonitro effaith ymyriadau a bod yn barod i wneud newidiadau os yw\u2019n ymddangos nad yw pethau\u2019n mynd yn unol \u00e2\u2019r cynllun. Dyna un o\u2019r gwersi mawr o gymhwyso gwyddor ymddygiad: cymhwyso\u2019r dulliau gorau sydd ar gael i gasglu data a pharhau i\u2019w gasglu yn \u00f4l yr angen i lunio ymyriadau yng ngoleuni cyd-destunau sy\u2019n newid.<\/em><\/p>\n<\/div><\/details><\/div>\n\n\n\nAi COM-B yw’r unig fodel? Neu a yw eraill yn fwy addas mewn amgylchiadau penodol?<\/strong><\/summary>\n
Ymddengys mai COM-B yw’r unig un hyd yn hyn sy’n ymdrin yn llythrennol \u00e2 phopeth sy’n sail i ymddygiad. Mae yna lawer o fodelau mwy penodol sy’n canolbwyntio ar wahanol agweddau ar gymhelliant neu ddylanwad cymdeithasol neu ragfarn wybyddol ac ati. Ond mae COM-B yn fodel cyffredinol iawn ac ni fydd yn ddigon ar ei ben ei hun \u2013 bydd angen i chi ymchwilio i fanylion y senario newid ymddygiad (gan ddefnyddio COM-B fel canllaw) i ddatblygu\u2019r dull ymyrryd. Er enghraifft, nid yw COM-B yn dweud wrthych a yw varenicline neu NRT yn well am helpu i roi\u2019r gorau i ysmygu \u2013 mae llenyddiaeth gyfan ar hynny, ond gall dadansoddiad COM-B ei gwneud yn glir mai mynd i\u2019r afael \u00e2 chwant yw\u2019r allwedd i roi\u2019r gorau iddi\u2019n llwyddiannus.<\/em><\/p>\n<\/div><\/details><\/div>\n\n\n\nPa negeseuon allweddol am y pwnc a\/neu ei gymhwyso y gallaf eu trosglwyddo gennych chi i’n myfyrwyr Gwyddor Newid Ymddygiad ym Mhrifysgol Aberystwyth, os gwelwch yn dda?<\/strong><\/summary>\n
Rhif un: Trin ‘gwyddor’ mewn ‘gwyddor ymddygiad’ o ddifrif. Mae hynny’n golygu meddwl bob amser am sut rydych chi’n defnyddio’r modelau a’r damcaniaethau gorau sydd ar gael i strwythuro’ch casglu data a defnyddio data i ddiweddaru neu roi’r gorau i’ch cyffredinoliadau, modelau a damcaniaethau. Rhif dau: Peidiwch \u00e2 gadael i chi’ch hun fod yn gysylltiedig \u00e2 chyffredinoliadau neu ddamcaniaethau. Triniwch bopeth fel rhagdybiaeth y mae gennych rywfaint o hyder yn ei chylch a byddwch yn barod i adolygu eich hyder a’ch damcaniaethau wrth i ddata newydd ddod i’r amlwg.<\/em><\/p>\n<\/div><\/details><\/div>\n\n\n\nA yw newidiadau BeSci unigol yn ddigon i gael effeithiau sylweddol ar bethau fel newid yn yr hinsawdd a heriau costau byw? (yn erbyn system\/deddfwriaeth)<\/strong><\/summary>\n
Mae’n well meddwl am newid ymddygiad yn nhermau lefelau lluosog o actorion gydag unigolion ar y gwaelod, yna grwpiau cymdeithasol fel teuluoedd a grwpiau cyfoedion, y grwpiau strwythurol fel ysgolion, sefydliadau ac yn y blaen yr holl ffordd i fyny at boblogaethau cyfan. Mae’r lefelau hyn yn rhyngweithio fel bod, er enghraifft, hoffterau unigol ar gyfer gwahanol fathau o fwyd yn dylanwadu ar sefydliadau i ddarparu ar gyfer y dewisiadau hynny a marchnata eu cynhyrchion mewn ffordd sy’n cynyddu’r galw ymhlith unigolion. Dyna pam y dylai unrhyw ymyriad newid ymddygiad fod yn fan cychwyn yn gyffredinol ar fap systemau ymddygiad fel y gallwch weld ble ac ar ba lefelau i ymyrryd.<\/em><\/p>\n<\/div><\/details><\/div>\n\n\n\nGyda heriau o ran ymarferoldeb a dibynadwyedd gwerthuso, sut ydyn ni’n dangos gwerth ymyriad yn effeithiol? Beth yw’r opsiynau eraill?<\/strong><\/summary>\n
Nid oes dim byd i gymryd lle gwerthuso. Yr unig gwestiwn yw beth yw’r gwerthusiad mwyaf trwyadl a defnyddiol sy’n ymarferol ac yn fforddiadwy ac i wneud hynny, ac yna i addasu eich hyder yn y canlyniadau yn \u00f4l trylwyredd y gwerthusiad. Er enghraifft, os mai\u2019r unig beth y gallwch chi ei wneud yw cymhariaeth cyn ac ar \u00f4l rhwng sampl o bobl yr hoffech newid eu hymddygiad, ceisiwch wneud yn si\u0175r bod eich sampl mor gynrychioliadol \u00e2 phosibl, cadwch lygad am unrhyw beth a allai fod wedi digwydd ar yr un pryd \u00e2\u2019ch ymyriad a allai fod wedi cael dylanwad, a byddwch yn briodol ofalus yn eich casgliadau ynghylch pa fath o effaith y gallai\u2019r ymyriad fod wedi\u2019i chael. Yn fy mhrofiad i, mae tueddiad i or-ddehongli canfyddiadau gwerthusiadau.<\/em><\/p>\n<\/div><\/details><\/div>\n\n\n\nSut \u2013 os o gwbl \u2013 y gall hyn gysylltu \u00e2 damcaniaethau eraill. Er enghraifft, ffactorau dynol a marcwyr ymddygiad da a drwg ar gyfer ymarferwyr?<\/strong><\/summary>\n
Nod COM-B yw darparu fframwaith lle gallwch chi lenwi a chymharu damcaniaethau eraill a gweld ble mae bylchau a’r ffordd orau i’w llenwi.<\/em><\/p>\n<\/div><\/details><\/div>\n\n\n\nBeth yw eich methiant mwyaf wrth weithredu BI a beth ddysgoch chi ohono?<\/strong><\/summary>\n
Fel ymchwilydd rwy’n datblygu ac yn gwerthuso ymyriadau ac felly mae’r pwyslais ar ddarganfod a ydynt yn gweithio neu pa mor dda y maent yn gweithio. Un a fethodd \u00e2 gweithio oedd un lle hyfforddwyd bydwragedd i roi cyngor byr ar roi’r gorau i ysmygu i ysmygwyr beichiog. Yr hyn a ddysgais yw ei bod yn hanfodol cynnwys y rhai a fyddai\u2019n cyflwyno\u2019r ymyriad yn y broses ddatblygu. <\/em><\/p>\n<\/div><\/details><\/div>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/phwwhocc.co.uk\/bsu\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/Rob-W-1024x811.jpg\")
<\/figure>![\"\"](\"http:\/\/icccgsib.co.uk\/bsu\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2023\/05\/image-5.png\")