Mae Cylchlythyr Iechyd Rhyngwladol y Ganolfan Ryngwladol Cydlynu Iechyd (CRCI) yn hyrwyddo ac yn rhannu newyddion, digwyddiadau a mentrau rhyngwladol gyda phartneriaid ledled Cymru a thu hwnt.
Cafodd y cylchlythyr ei dreialu ym mis Mai 2023, ac fe’i cyhoeddir yn chwarterol ers hynny.
Gweler y rhifyn diweddaraf yma.
Mae’r adroddiad hwn yn cyflwyno canfyddiadau arolwg cenedlaethol o gartrefi oedolion 60 oed a hŷn yng Nghymru. Roedd yr arolwg yn holi am amrywiaeth o brofiadau niweidiol a brofwyd ar ôl i’r cyfranogwyr gyrraedd 60 oed. Ymhlith y profiadau hyn oedd dod i gysylltiad â cham-drin, teimlo’n unig neu’n ynysig yn gymdeithasol, trafferthion ariannol, ddim yn gallu cael mynediad at ofal iechyd neu ofal cymdeithasol, a theimlo wedi’u llethu gan gyfrifoldebau gofalu. Mae’r adroddiad yn archwilio’r cysylltiad rhwng y pum profiad hyn ac iechyd a llesiant y cyfranogwyr, gan gynnwys iechyd gwael wedi’i hunan-raddio, defnyddio alcohol a thybaco, iechyd meddwl, boddhad bywyd a phrofiad o ragfarn oed. Mae’n canfod bod gan gamdriniaeth, teimlo’n unig neu’n ynysig yn gymdeithasol a thrafferthion ariannol yn ddiweddarach mewn bywyd gysylltiad annibynnol ag iechyd gwaeth.
Mae Cylchlythyr Iechyd Rhyngwladol y Ganolfan Ryngwladol Cydlynu Iechyd (CRCI) yn hyrwyddo ac yn rhannu newyddion, digwyddiadau a mentrau rhyngwladol gyda phartneriaid ledled Cymru a thu hwnt.
Cafodd y cylchlythyr ei dreialu ym mis Mai 2023, ac fe’i cyhoeddir yn chwarterol ers hynny.
Gweler y rhifyn diweddaraf yma.
Mae’r naratif arloesi cymdeithasol hwn yn cyflwyno sut y cydweithiodd y Tîm Atal Trais a’r Uned Gwyddor Ymddygiad ar ddatblygu cynllun gweithredu ar gyfer Fframwaith Cymru Heb Drais (2023). Drwy gymhwyso gwyddor ymddygiad—ac yn benodol y model COM-B—bu’r Tîm Atal Trais yn gweithio gyda gweithwyr proffesiynol ar draws sectorau i archwilio’r hyn sy’n cefnogi ac yn dylanwadu ar eu gallu i wreiddio naw egwyddor atal trais y fframwaith mewn ymarfer bob dydd.
Mae’r erthygl yn amlinellu mewnwelediadau allweddol i’r ymddygiadau, y rhwystrau a’r hwyluswyr a nodwyd gan ymarferwyr. Mae hefyd yn tynnu sylw at sut y gall deall galluogrwydd, cyfle a chymhelliant gryfhau mabwysiadu dull iechyd y cyhoedd ar draws sectorau. Mae hefyd yn myfyrio ar sut y gwnaeth y broses hon helpu’r Tîm Atal Trais i egluro ei rôl yng nghyd-destun y dirwedd atal ehangach yng Nghymru, gan gefnogi cydlynu a defnyddio adnoddau’n fwy effeithiol.
Mae’r naratif arloesi cymdeithasol hwn yn cyflwyno model ymchwil cydweithredol, sy’n ystyriol o drawma, wedi’i gynllunio i ymgysylltu â menywod sydd mewn perygl o gael cyswllt â’r system cyfiawnder troseddol yng ngogledd Cymru. Mae’r naratif yn manteisio ar ymchwil empirig a gynhaliwyd yn wreiddiol gan y Women’s Justice Blueprint a Hyb ACE Cymru, a archwiliodd iechyd corfforol a meddyliol menywod, eu camddefnydd o sylweddau, a’r rhwystrau y maent yn eu hwynebu wrth geisio cymorth. Mae’r naratif hwn yn ail-lunio’r gwaith hwn drwy lens methodolegol, ac yn dangos sut y gwnaeth dulliau arloesol, amlasiantaethol alluogi dealltwriaeth a chyfranogiad dyfnach.
Drwy ddangos sut y gall seilweithiau ymchwil cydweithredol wella ansawdd y data, mynediad a llais, mae’r naratif hwn yn dangos sut y gall arloesedd methodolegol gefnogi ymatebion mwy effeithiol a chynhwysol tuag at iechyd a chyfiawnder ar gyfer menywod.
Archwiliodd yr astudiaeth hon y berthynas rhwng profiadau niweidiol yn ystod plentyndod (ACEs), profiadau yn yr ysgol a deilliannau iechyd mewn oedolaeth mewn sampl o boblogaeth gyffredinol oedolion Cymru. Canfu fod ACEs a phrofiadau negyddol yn yr ysgol (yn sgil cael eu bwlio ac ymdeimlad is o berthyn i’r ysgol) yn cael eu cysylltu’n annibynnol ag iechyd meddwl gwaeth mewn oedolaeth. Roedd profi ACEs a chael profiadau negyddol yn yr ysgol yn gwaethygu’r risg o iechyd meddwl gwaeth. Mae’r astudiaeth yn nodi’r rôl amddiffynnol y gall ysgolion ei chwarae wrth feithrin gwydnwch ymhlith plant sy’n profi adfyd yn eu cartrefi.
Mae’r astudiaethau achos hyn yn cael eu cyd-gynhyrchu gyda sefydliadau a phobl ledled Cymru sy’n arwain mentrau ar lefel gymunedol sydd eisoes yn cyfrannu at y weledigaeth i Gymru ddod yn genedl sy’n ystyriol o drawma drwy weithio mewn ffordd sy’n seiliedig ar drawma. Pwrpas yr adroddiadau hyn yw taflu goleuni ar y dulliau presennol o weithredu, dathlu eu gwaith a pharhau i lywio a chefnogi’r gwaith o weithredu Fframwaith Cymru sy’n Ystyriol o Drawma a datblygu ymhellach ein pecyn cymorth sefydliadol ar sail Trawma a Phrofiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod (TrACE).
Mae Sbotolau ar Ynys Môn yn archwilio taith Ynys Môn i ddod yn ynys sy’n ystyriol o drawma. Mae taith Ynys Môn i fod yn ynys sy’n ystyriol o drawma ar ddull sy’n seiliedig ar gryfderau sy’n creu amgylchedd seicogymdeithasol cadarnhaol a lefel uchel o wydnwch cymunedol.
Mae Sbotolau ar Home Start Cymru yn arddangos eu gwaith gwych gyda theuluoedd mewn cymunedau ledled Cymru, a sut y gall ymarfer sy’n ystyriol o drawma newid bywydau pobl trwy ymddiriedaeth a chefnogaeth ar y cyd. Mae eu hymagwedd sefydliadol sy’n ystyriol o drawma yn ddull systemau cyfan sy’n seiliedig ar gryfderau sydd hefyd yn cefnogi eu gweithlu a’u gwirfoddolwyr drwy gydnabod eu hiechyd meddwl a’u llesiant.
Mae (ACEs) yn ystod Plentyndod yn brofiadau niweidiol yn ystod plentyndod fel cam-drin plant a dod i gysylltiad ag anawsterau yn y cartref a thrais domestig, camddefnyddio sylweddau, salwch meddwl ac aelodau o’r teulu yn y carchar. Dadansoddodd yr astudiaeth ddata a gasglwyd gan 1,880 o oedolion sy’n byw ledled Cymru. Canfu fod y rhai a adroddodd am fwy nag un Profiadau Niweidiol yn ystod Plentyndod niferus yn llawer mwy tebygol o ganfod na fyddent yn gallu ymdopi’n ariannol yn ystod yr argyfwng costau byw, yn annibynnol ar ffactorau gan gynnwys lefel incwm y cartref, statws cyflogaeth ac amddifadedd preswyl.
Dangosodd ymchwil flaenorol a wnaed gan Hyb ACE Cymru fod prosiectau cymunedol ledled Cymru yn darparu cymorth i aelodau’r gymuned mewn perthynas ag ystod o adfydau. Gan adeiladu ar yr ymchwil hwn, nod y prosiect hwn yw nodi a mapio prosiectau cymunedol pellach; deall y dulliau mwyaf effeithiol o gefnogi’r prosiectau hyn yn ogystal â’r rhwystrau i ymgysylltu; ac yn olaf i archwilio effaith gwasanaethau ar grwpiau cymunedol.
Mae Profiadau Niweidiol yn Ystod Plentyndod (ACEs) yn brofiadau dirdynnol sy’n digwydd yn ystod plentyndod sy’n gwneud niwed uniongyrchol i blentyn (er enghraifft, camdriniaeth) neu sy’n effeithio arno drwy’r amgylchedd y mae’n byw ynddo (er enghraifft dod i gysylltiad â thrais domestig). Nod y prosiect hwn yw nodi ymyriadau effeithiol ar lefel gymunedol sy’n ymwneud ag atal ACEs a nodi mentrau sy’n cael eu cynnal ledled Cymru.
Mae cydnabyddiaeth genedlaethol a rhyngwladol o bwysigrwydd gweithio mewn ffordd wedi’i llywio gan drawma wrth ryngweithio ag eraill, a datganiadau cyhoeddus i’r perwyl hwnnw gan wasanaethau a sefydliadau yng Nghymru. Mae Hyb Cymorth ACE yn gweithio gyda Straen Trawmatig Cymru i ddatblygu “Fframwaith Sgiliau a Gwybodaeth Cenedlaethol i Ymateb i Drawma”. Fel rhan o’r fframwaith hwn, ac yn unol â’r argymhelliad gan Lywodraeth Cymru, mae’r Hyb Cymorth ACE wedi nodi angen i ddeall yn well y defnydd o derminoleg wedi’i llywio gan drawma, gyda’r diffiniadau’n cael eu priodoli i’r derminoleg a’r dulliau sy’n cael eu gweithredu ar draws rhaglenni, prosiectau ac ymyriadau (PPIs) yng Nghymru.
Croeso i’n hadroddiad blynyddol 2020-2021 yn rhannu uchafbwyntiau, cyflawniadau ac effaith ein gwaith o’r flwyddyn ddiwethaf.
Mae’r adolygiad newydd amserol hwn dan arweiniad Hyb Cymorth ACE, yn rhoi diweddariad ar argymhellion yr adroddiad gwreiddiol ond mae hefyd yn myfyrio ar y cynnydd a wnaed yng ngoleuni profiad y pandemig COVID-19. Mae wedi canfod, er bod bylchau yn parhau, y gwnaed rhywfaint o gynnydd gwirioneddol o ran deddfwriaeth polisi yng Nghymru a’r DU ehangach.
Mae’r adroddiad hwn yn rhoi trosolwg o’r hyn y mae’r rhaglen EAT wedi’i gyflawni ac yn cydgrynhoi tystiolaeth o’r effaith a’r effeithiolrwydd a gynhyrchwyd o’r rhaglen hyd yma.
Mae’r adroddiad hwn yn archwilio effaith COVID-19 a’r mesurau diogelu iechyd cysylltiedig ar blant a phobl ifanc trwy adolygiad o’r llenyddiaeth sydd ar gael a dadansoddiad o ddata amlasiantaeth. Mae’n cyfleu effaith annheg a hirdymor y gallai’r pandemig ei gael ar blant a phobl ifanc, ac mae’n amlygu ystyriaethau ar gyfer lleddfu’r canlyniadau negyddol hyn.