Mae seithfed rhifyn yr e-fwletin Newyddion Gwyddor Ymddygiad yn cynnwys cyngor, astudiaethau achos ac adnoddau ar ‘offer gwyddor’ – enghreifftiau ac awgrymiadau ymarferol i’ch helpu i roi gwyddor ymddygiad ar waith yn eich gwaith eich hun!
Mae’r adroddiad effaith hwn ar gyfer staff Iechyd Cyhoeddus Cymru, a rhanddeiliaid sy’n gweithio ar draws system iechyd y cyhoedd ehangach Cymru. Mae’n nodi’r ystod o waith y mae’r Uned Gwyddor Ymddygiad wedi’i wneud yn ystod 2025-2026, gan ganolbwyntio ar gynnydd yr Uned yn erbyn y meysydd a amlinellir yng Nghynllun Galluogi Gwyddor Ymddygiad Cymru. Mae’n cydnabod y partneriaid sydd wedi gweithio gyda’r Uned, yn rhoi mewnwelediad i’r rhai sy’n ystyried cydweithio yn y dyfodol, ac yn myfyrio ar gyfraniad gweithgareddau ar y cyd tuag at gymhwyso gwyddor ymddygiad er gwell iechyd a thegwch.
Mae’r cynllun hwn yn disgrifio map llwybr o gamau gweithredu pwysig a all sicrhau’r amodau i alluogi’r defnydd mwy arferol a systematig o wyddor ymddygiad mewn gwasanaethau, gwelliant ac arloesi, cyfathrebu, dulliau polisi a systemau sy’n anelu at wella iechyd a lles.
Mae’r cynllun, a ddatblygwyd gyda grŵp cynghori technegol a strategol, a mewnbwn gan ein Cymuned Gwyddor Ymddygiad Cymru, yn defnyddio dulliau rhanbarthol a rhyngwladol o gymhwyso gwyddor ymddygiad ym maes iechyd a lles, ac yn disgrifio sut, drwy gymhwyso gwyddor ymddygiad yn ein gwaith, y gallwn gael yr hyn yr ydym yn anelu ato’n amlach, a thrwy wneud hynny wireddu difidend ymddygiadol sy’n optimeiddio ein heffaith er gwell iechyd a thegwch.
Mae’r cynllun hwn yn disgrifio map llwybr o gamau gweithredu pwysig a all sicrhau’r amodau i alluogi’r defnydd mwy arferol a systematig o wyddor ymddygiad mewn gwasanaethau, gwelliant ac arloesi, cyfathrebu, dulliau polisi a systemau sy’n anelu at wella iechyd a lles.
Mae’r cynllun, a ddatblygwyd gyda grŵp cynghori technegol a strategol, a mewnbwn gan ein Cymuned Gwyddor Ymddygiad Cymru, yn defnyddio dulliau rhanbarthol a rhyngwladol o gymhwyso gwyddor ymddygiad ym maes iechyd a lles, ac yn disgrifio sut, drwy gymhwyso gwyddor ymddygiad yn ein gwaith, y gallwn gael yr hyn yr ydym yn anelu ato’n amlach, a thrwy wneud hynny wireddu difidend ymddygiadol sy’n optimeiddio ein heffaith er gwell iechyd a thegwch.
Mae’r blog sbotolau hwn yn archwilio’r her hollbwysig o gynllunio ymyriadau iechyd. Mae’n cyflwyno cysyniadau gwyddor ymddygiad allweddol ac yn dangos sut mae’r Uned Gwyddor Ymddygiad yn cefnogi pobl i’w rhoi ar waith. Mae hefyd yn cyfeirio at gyfres o adnoddau i gefnogi gweithredu iechyd y cyhoedd mwy teg.
Mae adroddiad newydd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru yn dwyn ynghyd y dystiolaeth ddiweddaraf, mewnwelediadau ymddygiadol ac offer ymarferol i gefnogi cydweithwyr a gwasanaethau iechyd a gofal i baratoi ar gyfer misoedd y gaeaf.
Mae’r adroddiad sy’n dwyn y teitl, Llesiant yn ystod y Gaeaf: Camau Gweithredu ac Effaith a Rennir, wedi’i gynllunio i ategu fframweithiau cynllunio ar gyfer y gaeaf presennol y GIG a Llywodraeth Cymru. Mae’n rhoi canllawiau ymarferol a rhestrau gwirio i helpu timau i gryfhau gwydnwch y system, cynnal iechyd y boblogaeth, a lleihau’r galw am wasanaethau.
Mae’r adroddiad hefyd yn tynnu sylw at bwysigrwydd gwaith atal, yn cynnwys diogelu rhag feirysau’r gaeaf trwy gael eich brechu yn erbyn y ffliw, RSV a COVID-19, aros yn egnïol, bwyta prydau cynnes, cadw golwg ar ein cymdogion, a chymryd fitamin D bob dydd i aros yn iach yn ystod y misoedd oerach.
Mae pedwerydd rhifyn e-fwletin Bitesize BeSci yn cynnwys astudiaethau achos ac adnoddau sy’n edrych ar hyfforddiant sy’n seiliedig ar ymddygiad.
Infograffeg sy’n crynhoi’r gwerthusiad a’r adrodd ar ein cynnydd ar draws pum maes ‘Ymrwymiad Strategol’ Sefydliad Iechyd y Byd, er mwyn gweithio tuag at gymhwyso gwyddoniaeth ymddygiadol yn rheolaidd ar gyfer iechyd gwell yng Nghymru.
Mae trydydd rhifyn e-fwletin Bitesize BeSci yn cynnwys astudiaethau achos ac adnoddau sy’n edrych ar rôl ymddygiadau o fewn systemau cymhleth.
Mae’r adroddiad hwn ar gyfer staff, timau a gwasanaethau yn Iechyd Cyhoeddus Cymru, a’r system iechyd y cyhoedd ehangach yng Nghymru. Mae’r ddogfen yn nodi’r amrywiaeth o waith, ar draws yr ystod o flaenoriaethau, y mae’r Uned Gwyddor Ymddygiad wedi’i wneud dros y flwyddyn ddiwethaf ac mae’n amlygu rhai o’n gweithgareddau allweddol. Mae’n cydnabod y partneriaid sydd wedi gweithio gyda ni, yn rhoi mewnwelediad i’r rhai sy’n ystyried gweithio gyda ni ac yn myfyrio ar ein heffaith yn ogystal â’n cyflawniad.
Mae’r llyfr gwaith rhyngweithiol hwn yn adeiladu ar fframwaith ‘SCALE’, a gyflwynwyd gan yr Uned Gwyddor Ymddygiad am y tro cyntaf yn 2023. Mae’r llyfr gwaith yn cynnwys nifer o weithgareddau, sydd wedi’u cynllunio i helpu i’ch arwain trwy’r broses o ddatblygu darn o gyfathrebu trwy ddefnyddio gwyddor ymddygiad.
Lansiwyd y Fenter Cyfathrebu sy’n Ystyriol o Ymddygiad (BICI) gyntaf yn 2024, a daeth dros 30 o unigolion o amrywiaeth o dimau gwahanol â darn o gyfathrebu i’w wella trwy ddefnyddio gwyddor ymddygiad. Mae’r casgliad hwn o astudiaethau achos yn helpu i amlinellu’r defnydd go iawn o Gyfathrebu sy’n Ystyriol o Ymddygiad. Maent yn cynnwys gwaith gan dimau sgrinio, timau brechu, yn ogystal â Gofal Sylfaenol Gwyrddach a Gofal Sylfaenol.
Lansiwyd y Fenter Cyfathrebu sy’n Ystyriol o Ymddygiad ym mis Mehefin 2024, gyda dros 35 o randdeiliaid o ystod o dimau gwahanol yn dod â darn o gyfathrebu i’w optimeiddio trwy gymhwyso gwyddor ymddygiad. Mae’r adroddiad hwn yn cynnwys gwybodaeth am sut y cafodd y fenter ei datblygu a’i chyflwyno, gan gynnwys mewnwelediad gwerthuso prosesau gan fynychwyr carfanau a dwy astudiaeth achos.
Mae’r adroddiad hwn yn tynnu sylw at themâu allweddol i’w datblygu sy’n cynnwys meithrin perthnasoedd, datblygu gallu, a’r defnydd ymarferol o wyddor ymddygiad mewn polisi ac mewn ymarfer. Fel dull hanfodol o wella canlyniadau iechyd a lleihau anghydraddoldebau, gall gwyddor ymddygiad helpu i wneud y gorau o bolisïau, gwasanaethau a chyfathrebu i gefnogi’r gwaith o gyflawni Strategaeth Hirdymor Iechyd Cyhoeddus Cymru. Mae’r gwerthusiad hwn o effeithiau ehangach realaidd yn darparu argymhellion allweddol i ysgogi effaith barhaus.
Mae ail rifyn e-fwletin Bitesize BeSci yn cynnwys astudiaethau achos ac adnoddau sy’n edrych ar fanteision gweithio rhyngddisgyblaethol a chydweithredol wrth gymhwyso ymyriadau newid ymddygiad.
Mae’r gyfres hon yn cynnwys adnoddau ymarferol i’ch cefnogi wrth gymhwyso gwyddor ymddygiad i’ch gwaith. Yn y rhifyn hwn, fe welwch amrywiaeth o astudiaethau achos, adnoddau, offer a chanllawiau i helpu i roi theori gwyddor ymddygiad ar waith a gwneud y gorau o ganlyniadau eich gwaith.
Wedi’i ysgrifennu mewn cydweithrediad â’r Tîm Gwerthuso Canolog ac Iechyd Cyhoeddus Cymru, mae hwn yn offeryn ymarferol a rhyngweithiol sy’n nodi pwyntiau allweddol i’w hystyried wrth i chi gynllunio sut i brofi a gwerthuso eich ymyriad newid ymddygiad.
Offeryn ymarferol, rhyngweithiol sy’n cyflwyno Technegau Newid Ymddygiad, a ystyrir yn ‘gynhwysion gweithredol’ ymyriadau newid ymddygiad. Mae’r offeryn yn eich tywys trwy sut i nodi a chyflwyno Technegau Newid Ymddygiad, gan ddefnyddio’r model COM-B a’r Olwyn Newid Ymddygiad.
Offeryn ymarferol, rhyngweithiol i’ch helpu i ystyried pa fathau o weithredu a allai fod yn fwyaf priodol ar gyfer cyflwyno’r ymyriad a ddewiswyd gennych.
Offeryn ymarferol, rhyngweithiol i’ch helpu i flaenoriaethu pa rwystrau a/neu hwyluswyr i’w targedu yn seiliedig ar fewnwelediad ymddygiadol, cyn archwilio pa swyddogaethau ymyrryd a allai fod yn fwyaf priodol i’w mabwysiadu.
Adroddiad i archwilio ffactorau sy’n dylanwadu ar gymhwyso gwyddor ymddygiad o fewn ymarfer iechyd y cyhoedd ledled Cymru.
Offeryn ymarferol, rhyngweithiol i’ch helpu i ystyried a diffinio eich ymddygiad targed a phoblogaeth darged, wrth i chi greu ‘manyleb ymddygiadol’.
Offeryn ymarferol, rhyngweithiol i’ch helpu i ystyried a diffinio eich ymddygiad targed a phoblogaeth darged, wrth i chi greu ‘manyleb ymddygiadol’.
Offeryn rhyngweithiol i’ch helpu i fabwysiadu dull sy’n seiliedig ar ymddygiad wrth ddylunio’ch cyfathrebiadau
Mae deall a ffurfio ymddygiadau, gan gynnwys manteisio ar wasanaethau cymorth, yn hanfodol wrth ymateb i’r argyfwng costau byw. Mae’r ffeithlun hwn yn dangos sut y mae modd defnyddio gwyddor ymddygiad, gan gyfeirio at yr adroddiad a luniwyd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru a’r adnoddau a gynhyrchwyd gan Uned Gwyddor Ymddygiad Cyngor Sir Hertford.
Mae’r argyfwng hinsawdd yn achosi baich amgylcheddol parhaus a chynyddol o glefydau, ynghyd â chanlyniadau iechyd y cyhoedd sylweddol. Mae mynd i’r afael â’r argyfwng trwy ddulliau lliniaru ac addasu yn gofyn am newid yn ein hymddygiad. Mae’r canllawiau hyn ar gyfer gweithwyr proffesiynol/ymarferwyr sy’n gweithio ar bolisïau, gwasanaethau neu gyfathrebiadau i fynd i’r afael â’r argyfwng hinsawdd, gan gynnig awgrymiadau defnyddiol ar ymgorffori mewnwelediadau ymddygiadol a chynyddu’r tebygolrwydd y bydd newid mewn ymddygiad yn cael ei fabwysiadu.
Mae’r canllaw hwn i ymarferwyr a llunwyr polisi yn rhoi cyflwyniad byr i wyddor ymddygiad a phroses gam wrth gam ar gyfer datblygu ymyriadau newid ymddygiad – boed yn bolisi, gwasanaeth neu gyfathrebu. Fe’i cynlluniwyd i gefnogi arbenigwyr pwnc i wneud y gorau o’u hymyriadau – gan helpu i sicrhau ein bod yn aml yn ‘cael yr hyn yr ydym yn anelu ato’. Gwella iechyd a llesiant: canllaw i ddefnyddio gwyddor ymddygiad mewn polisi ac ymarfer